Türkiye Büyük Millet Meclisi Arşivi'ndeki Ankara İstiklal Mahkemeleri İM T-2 ve T-3 rumuzlu katalog kayıtları, Yozgat bölgesindeki yargı faaliyetlerine ışık tutmaktadır. Akdağmadeni Kazası'na bağlı Karamağara (Saraykent) nahiyesi, mahkemenin yoğun olarak faaliyet gösterdiği yerleşimlerden biri olmuştur. Mahkeme kayıtlarında, başta asker kaçaklığı olmak üzere usata iştirak, şekavet ve katl gibi suçları öne çıkmaktadır. Mahkemenin verdiği cezalar arasında; “otuz ile elli değnek darp ve sonrasında devlet malından alınan eşyaların suçludan tazmini ve firarinin bağlı olduğu askeri cepheye sevk edilmesi” bulunmaktadır. Asker kaçaklarına yönelik uygulanan değnek cezası ve cepheye iade politikası seferberlik ortamında ordunun asker ihtiyacının karşılanmasına çalışıldığını göstermektedir. Karamağara nahiyesinde casusluk ve düşmanla iş birliği suçları görülmemiştir. Mahkeme, firar suçlarında diğer İstiklal Mahkemelerine kıyasla daha ılımlı cezalar vermeyi tercih etmiştir. İdam cezası istisnai durumlara veya üçten fazla firarlara bırakılmıştır. Verilen cezaların niteliğine bakıldığında, İstiklal Mahkemelerinin bölgede hem adaleti tesis etme hem de Millî Mücadele'ye insan desteği sağlama çabalarını ön planda tuttuğu görülmektedir. Nitel araştırma yöntemine dayalı gerçekleştirilen bu çalışma, mahkemenin yerel dinamiklerle şekillenen yargı politikalarını anlamak ve mikro tarihçilik perspektifinde alan yazınına değerli katkılar sunmaktadır.
Ahz ve Gasb, Firar, Karamağara, Usata iştirak, Yozgat İstiklal Mahkemesi